Over dromen

Dit is de website van de Vereniging voor de Studie van Dromen (VSD). Je kunt hier verschillende soorten informatie vinden.
Je bevindt je nu in het gedeelte Dromen, waar je achtergrondinformatie over dit veelzijdige onderwerp kunt vinden vanuit verschillende invalshoeken. In het gedeelte Vereniging  kun je lezen over karakter, activiteiten en mensen van de VSD. Met de pagina Oproepen draagt de VSD graag bij aan totstandkoming van nieuwe contacten.
Heb je een vraag, oproep, tip of nieuwtje…:   mail ons!

Over dromen
Je kunt het woord dromen op twee manieren begrijpen: als het dromen tijdens de slaap en de dromen die we na het ontwaken kunnen herinneren. In de VSD gaat het om kennis van allebei, zowel het dromen als de dromen.

Het dromen  – een activiteit tijdens de slaap

Alle mensen dromen, verschillende keren per nacht zelfs; of ze zich hun dromen nu wel of niet herinneren. Dit is vastgesteld in wetenschappelijk onderzoek dat sinds 1953 mogelijk is geworden. In dat jaar ontdekten Aserinsky en Kleitman in hun slaaplaboratorium dat snelle oogbewegingen een uitwendig zichtbaar, begeleidend kenmerk waren bij het dromen (: de activiteit tijdens de slaap). Vanaf dat moment zijn talloze gecontroleerde onderzoekingen verricht om kenmerken van het dromen te weten te komen – terwijl de dromer zelf in slaap is en de geest van de dromer zelf hierover niet rechtstreeks met de onderzoeker kan communiceren.
De engelse benaming voor snelle oogbewegingen is rapid eye movements, of afgekort: REM. Tijdens het slapen wisselen fasen met snelle oogbewegingen – REM-slaap – af met fasen waarin deze oogbewegingen niet voorkomen – Non-REM slaap.
Inmiddels is uit onderzoek gebleken dat slapende mensen in beide soorten slaapfasen kunnen dromen. De dromen tijdens de REM-slaap zijn helderder en gemakkelijker te onthouden dan dromen uit de Non-REM slaap.

Lees meer over het dromen tijdens en buiten de fasen van REM-slaap (PDF)
Lees meer over slaapstadia (PDF)
Bekijk de NOVA uitzending What are Dreams? (video 55.06).

De dromen herinnerd na het ontwaken

Dit brengt ons bij de vraag of de droom eigenlijk wel bestaat. Verwijst de droom naar een ervaring die werkelijk optreedt tijdens de slaap? Of betreft het misschien een herinneren dat parallel verloopt met het ontwaken? Of is de droom louter een verhaal dat geconstrueerd wordt na het ontwaken?
Kramer (2007 p. 17-31)* besteedt in zijn overzicht van het empirische droomonderzoek een heel hoofdstuk aan het beantwoorden van deze vragen. In een serie van onderzoeken vergeleek hij samen met zijn medewerkers in welke mate het verslag van een droom verschilt van het verslag van een nachtmerrie en van het verslag van een zelf bedachte nachtmerrie.
Wanneer aan proefpersonen gevraagd wordt een bedacht verhaal van een nachtmerrie neer te schrijven, dan blijkt dat dergelijke verhalen significant verschillen van gerapporteerde ‘gedroomde’ dromen en nachtmerries. Bedachte nachtmerries zijn agressiever, intenser, minder vriendelijk, kleurrijker, hebben betrekking op tegenslag, worden gekenmerkt door meer beweging en spelen zich meer binnenshuis af. Een bedachte nachtmerrie wordt gerapporteerd met significant minder woorden dan nachtmerries of dromen.
Uit dit en ander empirisch onderzoek komt naar voren dat de droom een werkelijk fenomeen is; geen maaksel noch iets louter ingebeelds. De droom is echt en bestaat werkelijk. De droom is een geordend fenomeen: niet een verschijnsel dat ‘willekeurig’ optreedt, wel een ervaring gekenmerkt door regelmaat en variabiliteit.
*
Bron: Kramer, M. (2007). The Dream Experience. A Systematic Exploration. New York: Routledge Taylor & Francis Group.

Engels
Dat beide varianten in het Nederlands met een gelijkvormig woord worden aangeduid, leidt gemakkelijk tot spraakverwarring en misverstanden. Het Engels heeft het wat dit betreft gemakkelijker. Dromen als activiteit tijdens de slaap wordt aangeduid met de term dreaming.  Over de droom (en de dromen) zoals herinnerd na het ontwaken, spreekt men met het herkenbare zelfstandige naamwoord dream (meervoud: dreams).

Binnen de VSD onder één dak
Een belangrijke (niet de enige) doelstelling van de Vereniging voor de Studie van Dromen is het bevorderen van de kennis van dromen. Een volgende pagina diept dit thema voor belangstellenden uit (momenteel onder constructie).
In de VSD gaat het zowel om kennis van het dromen als van de dromen. En als het goed is komt kennis vanuit deze beide invalshoeken ook weer op gepaste wijze samen. Een voorbeeld daarvan vind je op de overzichtspagina over nachtmerries. De webredactie hoopt in de nabije toekomst nog meer van dergelijke overzichtspagina’s te schrijven, bijvoorbeeld over kinderdromen en andere thema’s.